Nhã Thuyên và Những Tiếng Nói Ngầm (1)

 

Viết phê bình, xử lý các vấn đề vĩ mô như mối quan hệ giữa nhà thơ và thể chế, mà lại không có tích lũy hiểu biết về các khái niệm như tự do, chính trị, thơ ca…  từng có trong lịch sử triết học thì thật khó. Tuy nhiên, tôi không nghĩ cần phải tích lũy kiến thức cho đủ thì mới được phép nghĩ và viết về vấn đề ấy. Như thế kiến thức biến thành một thứ công cụ kiểm duyệt không cho phép người ta hoạt động trí tuệ.

Nhã Thuyên bắt đầu viết những tiểu luận trong tập “Những Tiếng Nói Ngầm” bằng sự ngây thơ, nhiệt tình và thiếu kiến thức. Trí tuệ ấy, tâm hồn ấy sẽ hoạt động như thế nào? Đấy là một điều tôi đã khó tưởng tượng, nhưng hẳn đó là một quá trình đấu tranh với bản thân hết sức dữ dội, không khỏi có những lúc kiệt sức và khủng hoảng.

“Không học hành gì nhiều, viết thế này là được rồi” là nhận xét của một kẻ bề trên tư duy theo đẳng cấp và cho rằng một bài viết của một người chưa học hành nhiều thì ở cấp thấp hơn so với những người đã học hành nhiều. Tôi không nghĩ như vậy. Những tác phẩm xuất sắc được viết ra hẳn không phải vì người viết đã thâu tóm được kiến thức trên đời. Một người thiếu kiến thức (ai chẳng thế) hoàn toàn có thể viết ra những kiệt tác nếu như người ấy xuất sắc khi làm việc với những gặp gỡ trong cuộc sống, với những gì mình có và không có.

Tôi không nói rằng Nhã Thuyên đặc biệt thiếu kiến thức và đã viết ra những kiệt tác.  Đó là những tình huống cực đoan đưa ra làm giả định.  Người ấy có kiến thức, nhưng bắt đầu viết không phải vì đã đủ kiến thức, mà vì những mối liên hệ cá nhân. Người ấy bàn luận các khái niệm nhưng không ở vị thế của một người đã hiểu và đóng vai trò giải thích cho người không biết. Người ấy chất vấn, thách thức, và trân trọng. Tác phẩm viết ra đâu đó vẫn còn định kiến sót lại, có những chỗ mà cái sự không biết chưa được xử lý triệt để- những cụm từ thời thượng mà tôi đọc cảm thấy trống rỗng (không phải là chúng không rõ nghĩa, mà là chúng không có sức gợi). Thế nhưng thành quả viết ấy khiến tôi ngưỡng mộ. Tôi sẽ không chứng minh rằng những bài viết ấy đáng ngưỡng mộ cụ thể vì đưa ra ý này, dùng câu chữ kia. Tôi làm một công việc đơn giản hơn: nhà phê bình này đối với tôi là đáng kể, tôi kể tên người đó, đưa ra liên kết đến bài viết của người ta. Những tiểu luận ấy khó đọc. Nhưng hãy thử đọc xem chúng làm gì bạn. Còn tôi, tôi nghĩ mình sẽ còn trở lại với Nhã Thuyên.

Những Tiếng Nói Ngầm

(Còn tiếp)

2 thoughts on “Nhã Thuyên và Những Tiếng Nói Ngầm (1)

  1. Pingback: Về Những tiếng nói ngầm | NHA THUYEN

  2. It’s a pity you don’t have a donate button! I’d most certainly donate to this fantastic blog! I guess for now i’ll
    settle for book-marking and adding your RSS feed to
    my Google account. I look forward to new updates and will share
    this site with my Facebook group. Talk soon!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s