“Bi, đừng sợ!”

1. Lần thứ hai

Tôi thích những bộ phim của Đặng Nhật Minh vì chúng hướng thiện, thơ mộng, khắc họa được những đặc trưng văn hóa và những vấn đề lớn của xã hội Việt Nam. Cảm giác của tôi sau khi xem xong phim của Đặng Nhật Minh là: “Việt Nam cũng có người thế này cơ á? Đâu có thua kém gì trên thế giới đâu!” Sau này tôi thấy “Bao giờ cho đến tháng 10” lọt vào top 18 bộ phim xuất sắc nhất mọi thời đại của châu Á do CNN bình chọn.

Tôi đang nghĩ về “Chơi vơi” và “Bi, đừng sợ!”, những bộ phim gắn liền với tên tuổi Phan Đăng Di. Và đó là cái tên trong lĩnh vực phim truyện mà tôi ấn tượng sau Đặng Nhật Minh.

2. Phân biệt

“Bi, đừng sợ!” không phải là một trong những bộ phim yêu thích của tôi nhưng lại là một phim mà tôi thấy hứng thú.  Dù sao cũng cần phải phân biệt giữa một bộ phim yêu thích và một bộ phim hay làm cho mình thấy hứng thú.

“Bao giờ cho đến tháng 10” cũng không phải là phim yêu thích của tôi. Lý do đơn giản thứ nhất: tôi không thích thấy người ta nói dối mà cả phim lại cứ xoay quanh chuyện nói dối. Lý do đơn giản thứ hai: tôi không thích người ta ca ngợi sự hi sinh của phụ nữ. Đấy là những lý do hết sức không liên quan đến chất lượng của bộ phim. Tôi vẫn thấy phim hay, và cứ hay là thích rồi, nhưng nó không phải là “my favourite”, vậy thôi.

Tôi không yêu thích “Bi! Đừng sợ!” vì nó có phần bế tắc, dùng nhiều ẩn dụ, thậm xưng, không đem lại cho tôi cảm giác muốn sẻ chia. Nhưng đó cũng chẳng phải là điểm yếu của phim, mà chỉ là một số đặc điểm của tác phẩm.

Đôi khi nghe người khác nói tôi không phân biệt nổi họ đang định nói gì, rằng đó không phải là bộ phim yêu thích của họ hay là họ đang chê phim không hay.

Vì tôi không yêu thích bộ phim, nên tôi muốn bới lông tìm vết, xem có chỗ nào mình “chê” được không. Nhưng càng nghĩ thì chỉ càng thấy phim hay lên. Nghe những người khác chê nó thì có cảm giác hơi bức xúc.

Tất cả các nhân vật và các tình tiết chính hầu như đều khác thường, có vẻ không chân thực, nên có người mới bảo là “Xem phim chẳng thấy giống con người Việt Nam gì cả.” [1] Hay là “Bi, đừng sợ đã bóp méo sự thật, không coi trọng con người.” [2] Rồi nữa, phim không phản ánh được cái chung: “Bi, đừng sợ! đã rơi vào chủ nghĩa tự nhiên, theo góc nhìn phiến diện của đạo diễn về cuộc sống, hoàn toàn xa lạ với nghệ thuật. Điện ảnh có quyền chọn thể hiện cái cá biệt nhưng nó phải phản ánh được cái chung” [3].

Tôi lại nghĩ bộ phim rất thật. “Bi, đừng sợ” nói về những bất hạnh đời thường (không phải vì mất chồng, mất con, hay mất nhà mất cửa như trong phim của Đặng Nhật Minh) nhưng rất sâu, có sức tàn phá lớn. Cái chung được phản ánh thậm chí là cái xuyên qua mọi quốc gia. Có điều để hiểu cái chung đó, hay để nhận ra thân phận của riêng mình thông qua phim, thì cần phải vượt qua thách thức. Tuy chẳng phải là quá khó, nhưng cũng đòi hỏi nỗ lực. Có thể dùng “Bi, đừng sợ” như một phép thử về lòng cảm thông, khả năng thấu hiểu.

3. Một bài báo

Vừa đọc xong bài “Phỏng vấn một đạo diễn” của Lê Thị Liên Hoan trong An Ninh Thế Giới Cuối Tháng. Vì đây là phỏng vấn giả tưởng, nên người viết có thể có ý đồ riêng.

“Tài năng của Di thì tôi chưa chắc một chút nào, nhưng lòng dũng cảm chắc chắn anh ấy có.”->Tài năng là chắc chắn rồi! Có điều về sau có sáng tác thêm cái gì mới hay lại lặp lại bản thân mình thì là điều còn phải chờ.

“Tôi là người Việt Nam, tôi phải quan tâm đến cảm xúc của công chúng Việt Nam. Mà cảm xúc đã rõ ràng vì khi Bi, đừng sợ chiếu rạp vô cùng vắng khách. Đã thế, có khách còn nói xem phim này như bị tát vào mặt.” -> Có chỗ bảo là “sốt vé” cơ mà [2] Tôi nhớ đến bài phỏng vấn Đỗ Lai Thúy của Nhã Thuyên: “Nhà phê bình không nên ăn sẵn độc giả”. Đạo diễn cũng thế, không nên ăn sẵn khán giả.  Quan tâm tới khán giả, đâu chỉ phải là chiều theo những cái sẵn có của họ, mà phải là khơi gợi thêm cả những cái mới.

Tôi không muốn viết gì để giải thích về bộ phim và chứng minh là nó hay. Bộ phim để dành cho mỗi một người tự xem, tự thách thức chính bản thân mình.

  1. http://www.eva.vn/du-lich-giai-tri/bi-dung-so-cu-tat-vao-mat-khan-gia-c40a59324.html
  2. http://www.eva.vn/du-lich-giai-tri/bi-dung-so-gay-sot-ve-tai-cac-rap-c40a60106.html
  3. http://vnexpress.net/gl/ban-doc-viet/van-hoa/2011/03/truong-hop-bi-dung-so-va-van-hoa-xem-phim/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s