Nghệ thuật đương đại, sự mơ hồ và tư duy thực dân

Nghệ thuật không phải chỉ là sự thể hiện cái tôi cá nhân. Khi đến với người xem, nó tham dự vào sự phân phối cảm quan của cộng đồng. Làm nghệ thuật cho riêng mình là một chuyện, nhưng khi đem tác phẩm của mình chia sẻ với mọi người, tôi giả định rằng người nghệ sỹ quan tâm không chỉ đến cá nhân mình mà còn tới sự phân phối cảm quan của cộng đồng — tác phẩm của mình tác động vào sự phân phối cảm quan đó như thế nào.

Một hướng đi của nghệ thuật đương đại là khai thác những ranh giới, sự mơ hồ và không ấn định. Hướng đi này được hiểu như là nỗ lực phê bình xã hội hoặc tạo ra một không gian khác, mới mẻ, không có hoặc vơi đi định kiến. Tuy nhiên, mơ hồ là một điều không dễ đạt. Nếu bạn hướng tới một nhóm đối tượng đòi hỏi sự rõ ràng và gọn nhẹ, mơ hồ rất dễ đạt. Nhưng với người tìm kiếm sự mơ hồ, đứng ở những ranh giới, mơ hồ và không ấn định là một điều vô cùng khó. Các tác giả có thể tuyên bố là mình không đứng ở vị trí này hay vị trí khác, nhưng những gì hiện lên vẫn là vị trí của kẻ thực dân. Theo những diễn ngôn trong lịch sử, tác phẩm đã khớp trọn vào một số khuôn khổ sẵn có hơn là phê bình những khuôn khổ ấy hoặc hồn nhiên mà không khớp vào đâu. Ý nghĩa của tác phẩm được xác định không phải chỉ dựa trên ý đồ của tác giả mà dựa trên nguồn tài nguyên tạo nghĩa đã có — lịch sử diễn ngôn.

Khi nghệ thuật không hướng tới sự ấn định, người nghệ sỹ đặt ra những câu hỏi chứ không đưa ra câu trả lời rõ ràng. Có điều, thường thì, những câu hỏi ấy người khác đã đặt ra lâu rồi. Khi đó, chơi hay làm việc trên các đường ranh giới là chơi và làm việc trên các đường ranh giới của những câu trả lời đã có, về cả nội dung cũng như hình thức. Sự mơ hồ tạo ra bằng một số thủ pháp kỹ thuật chỉ là sự tuân theo những bộ mẫu quy ước hơn là sáng tạo. Sáng tác một tác phẩm chỉ để thể hiện nghệ thuật cần phải mơ hồ, mà lại dựa trên bộ mẫu sẵn có của sự mơ hồ, thì đó lại là biểu thị rõ ràng nhất của một vị trí — vị trí của kẻ thực dân.

Hiểu rộng ra, tư duy thực dân là sự áp đặt mô hình sẵn có lên một không gian-thời gian khác. Theo cách hiểu này, quan niệm rằng nghệ thuật là sự thể hiện cái tôi sẵn có cũng là một hình thức của tư duy thực dân.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s