Thư gửi hiệu trưởng Trần Linh Thước

Là một người nghiên cứu lịch sử Phương Pháp Luận Sáng Tạo ở Việt Nam, tôi thấy mình cần lên tiếng về mâu thuẫn giữa lãnh đạo trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên, Đại Học Quốc Gia tp. Hồ Chí Minh và thầy Phan Dũng, người đã gây dựng và phát triển môn học  tại trường từ năm 1977 (Xem bài trên Thanh Niênbài trên Dân Trí). Tôi xin đăng dưới đây bức thư tôi gửi hiệu trưởng Trần Linh Thước. Tới thời điểm hiện giờ, tôi vẫn chưa nhận được hồi âm. Nội dung bức thư thể hiện hiểu biết cũng như mối quan tâm của tôi, không thể phản ánh đầy đủ những sự việc đã diễn ra. Bức thư có nhiều thông tin liên quan đến vụ kiện giữa thầy Dũng và lãnh đạo trường, song cá nhân tôi không bình luận về vụ kiện mà chỉ quan tâm tới sự hiện diện của những ứng xử với trí thức.

__________

Letter to the President

Thanh Hà Phùng

1142 ½ Lilac Avenue

East Lansing, MI – 48823 USA

Ngày 01 tháng 06 năm 2016

GS. TS. Trần Linh Thước

Hiệu trưởng trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên, Đại Học Quốc Gia tp. Hồ Chí Minh

227 đường Nguyễn Văn Cừ, Quận 5, tp. Hồ Chí Minh, Việt Nam

 

Kính gửi GS. TS. Trần Linh Thước, Hiệu trưởng trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên (ĐH KHTN), Đại Học Quốc Gia tp. Hồ Chí Minh (ĐHQG-HCM).

Tôi là Phùng Hà Thanh, viết thư này với tư cách một nhà nghiên cứu giáo dục đã và sẽ làm việc với PGS. TSKH. Phan Dũng, nguyên cán bộ của trường, và Trung Tâm Sáng tạo Khoa Học Kỹ Thuật, một đơn vị trực thuộc trường, khi tìm hiểu lịch sử phát triển Phương Pháp Luận Sáng Tạo ở Việt Nam.

  1. Đặt Vấn Đề

Mùa hè năm 2015, khi là nghiên cứu sinh chương trình tiến sỹ ngành Chương Trình, Giảng Dạy, và Giáo Dục Giáo Viên[1] tại trường Đại Học Bang Michigan,[2] Hoa Kỳ, tôi đã về Việt Nam, gặp gỡ PGS. TSKH. Phan Dũng (sau đây được gọi là thầy Phan Dũng) và các cán bộ đang làm việc tại Trung Tâm Sáng Tạo Khoa Học Kỹ Thuật (sau đây được gọi là trung tâm TSK) để thu thập dữ liệu cho chương 3 trong luận án tiến sỹ của tôi. Chương này tìm hiểu lịch sử phát triển Phương Pháp Luận Sáng Tạo ở Việt Nam dưới góc nhìn diễn ngôn. Tôi đã bảo vệ thành công luận án tiến sỹ vào ngày 12 tháng 5 năm 2016. Sự phát triển Phương Pháp Luận Sáng Tạo ở Việt Nam là đề tài nghiên cứu tôi sẽ tiếp tục theo đuổi trong những năm tới và sẽ có những công bố đại chúng (phim tài liệu, bài viết trên blog cá nhân) cũng như học thuật (báo cáo tại hội thảo, bài báo trên các tạp chí học thuật, chương sách).

Tôi biết tới thầy Phan Dũng và quyết định nghiên cứu về sự nghiệp của ông bởi thầy Phan Dũng là một trí thức, nhà giáo dục đã được công nhận bởi cộng đồng chuyên môn cũng như xã hội về những đóng góp của ông cho sáng tạo học và giáo dục sáng tạo. Sáng tạo là vấn đề quan trọng trong thế kỷ thứ 21, được coi là yếu tố then chốt của phát triển. Thầy Phan Dũng nổi tiếng với việc xây dựng và phát triển sáng tạo học và giáo dục sáng tạo theo trường phái TRIZ. TRIZ là một hệ thống lý thuyết khoa học khái quát hóa các mẫu bài toán và mẫu giải pháp từ thực tiễn các sáng chế đã được cấp bằng và cơ sở tri thức của nhiều ngành như tâm lý học sáng tạo, điều khiển học, lý thuyết hệ thống, lịch sử khoa học và công nghệ, quá trình tiến hóa và phát triển của các hệ sinh học, v.v. TRIZ  đã được nghiên cứu và sử dụng tại nhiều nơi trên thế giới. Gần đây, TRIZ gắn với sự trỗi dậy của tập đoàn công nghiệp điện tử Samsung. Hiện tượng TRIZ tại Việt Nam là một hiện tượng độc đáo, có ý nghĩa cả về lý thuyết và thực tiễn.

Trong thời gian nghiên cứu, tôi biết tới mâu thuẫn giữa thầy Phan Dũng và lãnh đạo trường ĐH KHTN, ĐHQG-HCM—hiệu trưởng Trần Linh Thước và trưởng phòng Tổ Chức Hành Chính (TCHC) Phan Ngô Hoang—liên quan đến những đánh giá của lãnh đạo trường về quá trình công tác của thầy tại trường khi xét kéo dài thời gian làm việc của thầy. Mâu thuẫn này thể hiện thành những khiếu nại của thầy Phan Dũng ở cấp trường, cấp ĐHQG, rồi sau đó là vụ kiện ở Tòa Án Nhân Dân Quận 5, tp. Hồ Chí Minh. Với tư cách là người nghiên cứu, đã tìm hiểu các tài liệu về quá trình phát triển của trung tâm TSK và sự nghiệp của thầy Phan Dũng, tôi quan tâm tới sự hiện diện của những ứng xử với cống hiến của thầy Phan Dũng trong xã hội Việt Nam. Tôi có trách nhiệm lên tiếng về những điều tôi dự định sẽ công bố có liên quan tới mâu thuẫn giữa thầy Phan Dũng và lãnh đạo trường. Mâu thuẫn này là một sự kiện trong lịch sử phát triển Phương Pháp Luận Sáng Tạo ở Việt Nam, có thể ảnh hưởng đến tương lai của sáng tạo học và giáo dục sáng tạo ở Việt Nam.

Tôi tin rằng những tài liệu liên quan trực tiếp tới mâu thuẫn giữa thầy Phan Dũng và lãnh đạo trường mà tôi được tiếp cận không phải tài liệu mật. Trong thư này, trước hết, tôi sẽ tập trung vào những dữ kiện lịch sử có tính khách quan. Trong những điều tôi trình bày ở Mục 2 dưới đây, nếu có những dữ kiện nào không đúng sự thật hoặc chưa đầy đủ cần bổ sung, tôi mong quý trường phản hồi. Nếu tôi không nhận được phản hồi của quý trường trước 1 tháng 8 năm 2016, tôi coi những dữ kiện ở Mục 2 là đúng đắn và sẽ công bố chúng. Ở Mục 3, tôi sẽ trình bày một số điều tôi cho là quan trọng trong ứng xử với những đóng góp của thầy Phan Dũng.

  1.  Các Dữ Kiện Lịch Sử

Một là, từ năm 1991 (khi trung tâm TSK được thành lập và thầy Phan Dũng trở thành giám đốc trung tâm theo quyết định 50.91/QLKH ngày 23/04/1991 của hiệu trưởng trường Đại học Tổng hợp tp. Hồ Chí Minh Nguyễn Ngọc Giao) đến năm 2014, các hoạt động đào tạo, xuất bản và truyền thông của thầy Phan Dũng luôn gắn liền với trung tâm TSK, một đơn vị trực thuộc trường, đóng góp và ảnh hưởng tới sự nghiệp, uy tín của trường, không phải chỉ là những hoạt động liên quan đến tên tuổi cá nhân. Sự đóng góp và ảnh hưởng này là đáng kể:

Xét về mặt đào tạo: Đến năm 2014, trung tâm TSK do thầy Phan Dũng làm giám đốc đã mở hơn 450 khóa học Phương Pháp Luận Sáng Tạo, dạy cho hơn 20.000 người trên phạm vi cả nước. Ngoài ra, trung tâm TSK đã đưa môn Phương Pháp Luận Sáng Tạo vào một số chương trình đào tạo cử nhân và thạc sỹ của nhà trường trong những bối cảnh khác nhau, tuy môn học chưa được thiết lập bền vững trong hệ thống chương trình cho sinh viên và học viên cao học của trường. Những thành tựu về đào tạo mà trung tâm TSK đã đạt được phù hợp với sứ mệnh của  trường, một trường đại học không mang tính thương mại mà phục vụ phát triển nhân lực quốc gia, đặc biệt là “phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân” (theo Nghị quyết Hội nghi lần thứ tám Ban chấp  hành Trung ương Đảng khóa XI tháng 10 năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo).

Xét về mặt xuất bản:  Đến năm 2014, thầy Phan Dũng đã xuất bản nhiều cuốn sách về Phương Pháp Luận Sáng Tạo bằng tiếng Việt qua các nhà xuất bản chính thống, đáng kể nhất là bộ sách Sáng Tạo và Đổi Mới gồm 10 quyển,[3] được xuất bản bởi  NXB Trẻ tp. Hồ Chí Minh năm 2010 (từ quyển 1 đến quyển 7) và NXB Đại Học Quốc Gia tp. Hồ Chí Minh năm 2012 (từ quyển 1 đến quyển 10). Những ấn phẩm này đã đến được với nhiều người. Việc làm rõ số lượng bản in, số lượng đã bán không phải là nhiệm vụ của thầy Phan Dũng. Những công trình được xuất bản này đều phục vụ nhiệm vụ phát triển Phương Pháp Luận Sáng Tạo của trung tâm TSK và được xuất bản khi thầy Phan Dũng là cán bộ của trung tâm. Trước khi tập trung vào việc viết và xuất bản bộ sách Sáng Tạo và Đổi Mới bằng tiếng Việt, từ năm 1991 đến năm 2002, thầy Phan Dũng đã báo cáo tại nhiều hội thảo quốc tế cũng như có các bài báo, chương sách xuất bản bằng tiếng Anh với danh nghĩa là giám đốc trung tâm TSK, đóng góp vào tên tuổi của quý trường ở tầm quốc tế.

Xét về mặt truyền thông: Thầy Phan Dũng đã xuất hiện nhiều lần trên các phương tiện thông tin đại chúng ở Việt Nam (trên 100 bài báo ở các tạp chí phổ thông khác nhau và đặc biệt là chương trình Người Đương Thời của VTV 1 – Người Gieo Mầm Sáng Tạo, phát sóng ngày 10/06/2007) rõ ràng và trực tiếp với tư cách là giám đốc của trung tâm TSK.

Hai là, trong quá trình xét thời gian làm việc với thầy Phan Dũng, trường ĐH KHTN, ĐHQG-HCM đã để lộ nhiều thiếu sót trong quản lý nhân sự.

Kể từ khi trung tâm TSK được thành lập năm 1991 và thầy Phan Dũng trở thành giám đốc của trung tâm, Khoa Vật lý – Vật lý Kỹ thuật đã không còn giao nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu cho thầy Phan Dũng, nhưng trong một số văn bản của nhà trường, thầy Phan Dũng vẫn được ghi là cán bộ của Khoa Vật lý – Vật lý Kỹ thuật. Trong Công văn số 1556/ĐHQG ra ngày 27/08/2014 về việc giải quyết khiếu nại lần 2 của PGS. TSKH Phan Dũng, giám đốc ĐHQG-HCM Phan Thanh Bình, đã nêu rõ những thiếu sót của trường ĐH KHTN trong quản lý nhân sự. Điều 3 có ghi như sau:

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên chưa có sự phân định rõ ràng PGS. TSKH Phan Dũng là người của Khoa Vật lý – Vật lý Kỹ thuật, hay là người của Trung tâm Sáng tạo Khoa học – Kỹ thuật, hay ở vị trí kiêm nhiệm. (…)

Không xác định rõ được nhiệm vụ của PGS. TSKH Phan Dũng nói riêng và Trung tâm Sáng tạo Khoa học – Kỹ thuật nói chung.

Không giao nhiệm vụ cho PGS. TSKH Phan Dũng  cũng như không đặt ra các chỉ tiêu cần đạt được cho Trung tâm Sáng tạo Khoa học – Kỹ thuật, vì thế chưa có cơ sở để đánh giá cán bộ hoàn thành hay chưa hoàn thành nhiệm vụ.

Công văn số 631/KHTN-TCHC về việc phúc đáp công văn số 1556/ĐHQG của hiệu trưởng Trần Linh Thước gửi giám đốc ĐHQG-HCM ngày 29/08/2014 đã xác nhận những thiếu sót trên: “Về công tác quản lý cán bộ như đã đề cập trong Công văn 1556/ĐHQG, Trường ĐH KHTN sẽ rút kinh nghiệm để công tác quản lý của trường trong thời gian tới được tốt hơn.”

Ba là, từ khi trường ĐH KHTN tiến hành xét kéo dài thời gian công tác đợt 2/2014 trong buổi họp Ban Giám Hiệu (BGH) ngày 22/04/2014 tới thời điểm tôi viết thư này (01/06/2016), kết quả đánh giá về quá trình công tác của thầy Phan Dũng không thống nhất nhưng lãnh đạo trường chưa có văn bản gửi thầy chính thức nhìn nhận thiếu sót trong quá trình đánh giá và xin lỗi thầy.

Theo Báo cáo của trưởng phòng TCHC ghi ngày 21/04/2014 và Biên bản họp BGH số 102/TCHC ghi ngày 22/04/2014, quá trình công tác của thầy Phan Dũng tại trường “không có đóng góp gì cho nhà trường.” Sau những khiếu nại của thầy Phan Dũng, bản ý kiến phản biện của trường ghi ngày 21/07/2014 (đính kèm Biên bản đối thoại ngày 22/07/2014) khẳng định: “trong giai đoạn phát triển của nhà trường từ năm 1996 đến nay và đặc biệt là trong giai đoạn thực hiện chiến lược phát triển 2011-2015 tầm nhìn 2020 thì bản thân Ông Phan Dũng và TSK  không có đóng góp đáng kể cho sự phát triển chung của nhà trường.” Công văn số 631/KHTN-TCHC về việc phúc đáp Công văn số 1556/ĐHQG của hiệu trưởng Trần Linh Thước gửi giám đốc ĐHQG-HCM Phan Thanh Bình ngày 29/08/2014 xác nhận thầy Phan Dũng có những đóng góp đáng ghi nhận và trân trọng về lĩnh vực Sáng tạo Khoa học – Kỹ thuật: “Trường ĐH KHTN ghi nhận và rất trân trọng những đóng góp của PGS. TSKH. Phan Dũng về lĩnh vực Sáng tạo Khoa học– Kỹ thuật (như đưa các môn học về Sáng tạo Khoa học– Kỹ thuật vào giảng dạy cho sinh viên của Trường cũng như các học viên trên phạm vi cả nước, xuất bản các tài liệu, sách… có liên quan).” Những thay đổi này là hệ quả của quá trình khiếu nại của thầy Phan Dũng ở cấp trường và cấp ĐHQG. Nếu những điều ghi trong trong Công văn số 631/KHTN-TCHC là đúng đắn, khẳng định rằng thầy Phan Dũng “không có đóng góp gì cho nhà trường” với một nhóm cán bộ của trường và với chính thầy là hành động gây tổn hại danh dự, dù hành động này là cố ý hay không, các văn bản liên quan có được công bố rộng rãi hay không.

Khi sự việc được đem ra Tòa Án Nhân Dân Quận 5, đến phiên tòa ngày 29/04/2016, đại diện của trường ĐH KHTN  vẫn khẳng định kết luận rằng thầy Phan Dũng “không có đóng góp gì cho nhà trường” là có cơ sở vững chắc và không đồng ý cải chính các nội dung đã nêu trong các văn bản liên quan. Theo cách hiểu thông thường, ngay cả khi các nội dung của một văn bản đánh giá có cơ sở vững chắc, nếu kết quả đánh giá chung là sai (vì các cứ liệu chưa đầy đủ hoặc/và chưa có tiêu chí đánh giá rõ ràng), thì vẫn cần những cải chính nhất định. Điều này đặt ra câu hỏi: Kết luận cuối cùng của trường ĐH KHTN về đóng góp của thầy Phan Dũng với trường là gì? Mặc dù việc kéo dài thời gian làm việc của cán bộ là dựa theo nhu cầu hiện tại của trường chứ không phải là những đóng góp đã qua của cán bộ,  việc đánh giá quá trình công tác của thầy Phan Dũng tại trường là quan trọng với thầy và đã trở thành một vấn đề được dư luận xã hội quan tâm.

Sự thiếu nhất quán trong đánh giá đóng góp của thầy Phan Dũng với trường tự nó bao hàm những thiếu sót và sai lầm. Những phiền toái gây ra cho thầy Phan Dũng bởi những thiếu sót và sai lầm này là có thật: thầy phải bỏ công sức để khiếu nại và thưa kiện. Những thay đổi trong cách dùng từ và kết quả đánh giá của trường đối với quá trình công tác của thầy Phan Dũng chưa đi kèm văn bản gửi thầy để nhìn nhận những thiếu sót, sai lầm và xin lỗi chính thức.

Bốn là, cho tới phiên toàn diễn ra ngày 29/04/2016, đại diện của trường ĐH KHTN giữ quan điểm rằng “phần lớn” những công trình ghi trong lý lịch khoa học tự khai của thầy Phan Dũng chưa phải là công trình nghiên cứu khoa học. Kết luận này không dựa trên quá trình tổ chức đánh giá những công trình này theo đúng chuyên môn và bối cảnh cụ thể mà dựa trên sự “dễ dàng nhận thấy” phần lớn các công trình này không đủ điều kiện và không được xem là công trình nghiên cứu khoa học theo “quy định của pháp luật.”

Quy định của pháp luật được viện dẫn bởi ông Nguyễn Văn Kha, đại diện được trường ĐH KHTN ủy quyền trong vụ án với thầy Phan Dũng, trong bản tóm tắt thông tin vụ án ghi ngày 26/06/2015 và nộp cho Tòa Án Nhân Dân Quận 5 là khoản 3, Điều 7 [Quy định về nghiên cứu khoa học] Thông tư số 47/2014/TT-BGDĐT của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo quy định chế độ làm việc với giảng viên: “Mỗi năm, giảng viên phải hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu khoa học được giao tương ứng với chức danh hoặc vị trí công tác đang đảm nhiệm. Kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên được đánh giá thông qua các  sản phẩm nghiên cứu khoa học cụ thể, tối thiểu là một đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở hoặc tương đương được nghiệm thu từ đạt yêu cầu trở lên hoặc một bài báo được công bố trên tạp chí khoa học có phản biện hoặc một báo cáo khoa học tại hội thảo chuyên ngành.”

Tôi xin lưu ý rằng thông tư số 47/2014/TT-BGDĐT ra ngày 31/12/2014, tức là sau khi BGH trường ĐH KHTN đã đưa ra những đánh giá về hoạt động nghiên cứu khoa học của thầy Phan Dũng (báo cáo của trưởng phòng TCHC ghi ngày 21/04/2014, biên bản BGH số 102/TCHC ghi ngày 22/04/2014 và bản ý kiến phản biện của trường ĐH KHTN với những khiếu nại của thầy Phan Dũng ghi ngày 21/07/2014). Thông tư này cũng gắn việc công bố kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên với các nhiệm vụ được giao. Trong suốt 23 năm từ 1991 đến 2014, trước khi lãnh đạo trường đưa ra những nhận định về quá trình công tác của thầy Phan Dũng khi họp xét kéo dài thời gian làm việc với cán bộ đợt 2 năm 2014, thầy chưa bao giờ nhận được đánh giá là không hoàn thành nhiệm vụ.Trước khi thầy Phan Dũng khiếu nại về đánh giá của trường với quá trình công tác của ông, trường đã không xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đánh giá chính thức cho hoạt động mang tính đặc thù của trung tâm TSK cũng như của thầy Phan Dũng (theo công văn số 1556/ĐHQG ra ngày 27/08/2014 về việc giải quyết khiếu nại lần 2 của PGS. TSKH Phan Dũng, giám đốc ĐHQG-HCM gửi hiệu trưởng ĐH KHTN). Lãnh đạo trường ĐH KHTN chưa xác định rõ nhiệm vụ nghiên cứu khoa học của thầy Phan Dũng và các tiêu chí để công nhận công trình nghiên cứu khoa học trước khi đánh giá thành tựu khoa học của ông.

Năm là, cho tới thời điểm tôi viết thư này, trường ĐH KHTN không có nhu cầu kéo dài thời gian làm việc với thầy Phan Dũng. Công văn số 631/KHTN-TCHC của hiệu trưởng Trần Linh Thước gửi giám đốc ĐHQG-HCM ngày 29/08/2014 giải thích trường không có nhu cầu vì không mở được lớp dạy Phương Pháp Luận Sáng Tạo cho sinh viên chính quy và học viên cao học của trường cũng như hoạt động quản lý của thầy Phan Dũng với tư cách là giám đốc trung tâm TSK không đạt được hiệu quả mong muốn. Tôi sẽ nhắc tới những lập luận này trong công bố của mình và lưu ý về những vấn đề trong quá trình nhà trường triển khai quy trình xét điều kiện thời gian làm việc đối với trường hợp của thầy Phan Dũng như được ghi trong Công văn số 1556/ĐHQG ra ngày 27/08/2014 về việc giải quyết khiếu nại lần 2 của PGS. TSKH. Phan Dũng, giám đốc ĐHQG-HCM gửi hiệu trường ĐH KHTN: Chưa nói lên được quan điểm và xác định rõ nhu cầu của Nhà trường đối với lĩnh vực Khoa học Sáng tạo – Kỹ thuật và chưa có đánh giá đúng mức đóng góp của PGS. TSKH. Phan Dũng cũng như vai trò của Trung tâm Sáng tạo Khoa học – Kỹ thuật với đơn vị.

  1. Về Việc Ứng Xử Với Trí Thức

Cá nhân tôi không phải người có liên quan trực tiếp tới quyết định sử dụng nhân sự của trường hay những mâu thuẫn về hành chính và pháp lý giữa thầy Phan Dũng và lãnh đạo trường. Tôi viết thư này không phải để đưa ra những nhận định cuối cùng về những hoạt động và quyết định của nhà trường. Tôi hiểu rằng thầy Phan Dũng là một trường hợp đặc biệt, nhiều sự việc không mong muốn đã xảy ra, và quản lý cán bộ là một công việc phức tạp và khó khăn. Nhìn một cách tổng quan, dự án nghiên cứu lịch sử Phương Pháp Luận Sáng Tạo của tôi đề cập tới rất nhiều vấn đề, không nhằm tập trung vào mâu thuẫn giữa thầy Phan Dũng và lãnh đạo trường ĐH KHTN, ĐHQG-HCM. Tuy nhiên, là một nhà nghiên cứu lịch sử, tôi có trách nhiệm đề cập tới mâu thuẫn này trong những công bố của tôi. Tôi đã trình bày năm mảng dữ kiện lịch sử tôi dự định đưa vào những công bố của mình ở Mục 2, mong nhận được sự phản hồi của quý trường.

Ở phần kết này, tôi cũng sẽ trình bày một số vấn đề tôi cho là quan trọng trong ứng xử với những cống hiến của trí thức nói chung và thầy Phan Dũng nói riêng.

Tôi biết tới thầy Phan Dũng và những thành tựu nổi bật của ông trong sáng tạo học và giáo dục sáng tạo qua cộng đồng chuyên môn cũng như các phương tiện thông tin đại chúng. Nếu lãnh đạo trường quan tâm tới lĩnh vực Sáng tạo Khoa học – Kỹ thuật và sâu sát trong quản lý nhân sự thì đã/sẽ biết tới, ghi nhận và trân trọng những thành tựu này. Công văn số 631/KHTN-TCHC của hiệu trưởng Trần Linh Thước gửi giám đốc ĐHQG-HCM ngày 29/08/2014 đã thể hiện sự ghi nhận và trân trọng của trường ĐH KHTN với những đóng góp của thầy Phan Dũng trong lĩnh vực Sáng tạo Khoa học – Kỹ thuật. Tôi tin rằng sự ghi nhận và trân trọng này không nên chỉ dừng lại ở báo cáo với ĐHQG-HCM mà còn cần được khẳng định với thầy Phan Dũng cũng như những người quan tâm trong xã hội.

Tôi cũng cho rằng quản lý hoạt động học thuật/khoa học của một trí thức, bao gồm việc đánh giá thành tựu học thuật/khoa học của trí thức đó, cần dựa trên những đặc điểm đặc thù của lĩnh vực chuyên môn của người đó trong những bối cảnh lịch sử cụ thể. Phương Pháp Luận Sáng Tạo ở Việt Nam cần nhận được sự quan tâm đặc biệt vì những đặc điểm riêng của nó. Khác với các bộ môn khoa học truyền thống, Phương Pháp Luận Sáng Tạo là lĩnh vực còn mới mẻ, nằm ở chỗ giao của nhiều ngành, đã phát huy nhiều lợi ích thực tiễn cũng như có rất nhiều tiềm năng nhưng chưa có hệ thống tiêu chuẩn học thuật/khoa học quốc tế cũng như quốc gia một cách rõ ràng.

Xét theo lịch sử khoa học hiện đại, phải đến giữa những năm 1990, ngành sáng tạo học (creativity studies) mới thực sự bắt đầu lộ diện và phát triển trên thế giới. Các công trình xuất bản bằng tiếng Anh của thầy Phan Dũng từ năm 2002 trở về trước đã chứng tỏ uy tín và sự đi đầu của thầy trong ngành khoa học non trẻ này. Sự thừa nhận của cộng đồng quốc tế với uy tín và sự đi đầu của thầy Phan Dũng thể hiện cụ thể ở việc thầy có 03 báo cáo chính (keynote speeches) tại các hội thảo quốc tế về TRIZ và 06 bài báo, chương sách được ban biên tập mời (invited articles).

Kể từ năm 2003, thầy Phan Dũng tập trung vào viết và xuất bản bộ sách 10 quyển Sáng Tạo và Đổi Mới bằng tiếng Việt, và bộ sách này đã được chính NXB Đại Học Quốc Gia tp. Hồ Chí Minh xuất bản năm 2012. Đây là một công trình lớn, nhưng trường ĐH KHTN không công nhận công trình này đã đủ điều kiện là công trình nghiên cứu khoa học. Theo tôi hiểu, nhà trường không tự động có nghĩa vụ tổ chức xét giá trị khoa học/học thuật cho bất cứ công trình nào cán bộ của trường làm ra. Thêm vào đó, nhà trường không tự động công nhận vị thế học thuật/khoa học của các tác phẩm được xuất bản bởi NXB Đại Học Quốc Gia tp. Hồ Chí Minh. Những điều này có thể phù hợp với nguyên tắc cũng như bối cảnh làm việc của nhà trường. Tuy nhiên, tôi tin rằng nếu trường đặt ra và giao tiếp rõ ràng hơn với thầy Phan Dũng về nhiệm vụ nghiên cứu khoa học của thầy và các tiêu chí để xác định một công trình là nghiên cứu khoa học thì việc đánh giá thành tựu khoa học của thầy Phan Dũng mới có ý nghĩa. Ngay cả khi một số tác phẩm đã xuất bản của thầy Phan Dũng chưa có hội đồng đánh giá về chất lượng khoa học để được các cấp quản lý tính là công trình khoa học, tôi thiết nghĩ cần thể hiện sự trân trọng với các tác phẩm này. Trong thực tế, ở Việt Nam chưa có tạp chí khoa học chuyên ngành và hội thảo khoa học chuyên ngành nào về TRIZ hay sáng tạo học. Trường ĐH KHTN cần lưu ý tới đặc điểm này khi giao và đánh giá nhiệm vụ nghiên cứu khoa học cho các giảng viên của trung tâm TSK.

Tôi đã nhiều năm theo đuổi lĩnh vực sáng tạo học và giáo dục sáng tạo và đặc biệt tập trung trong 05 năm tôi học tiến sỹ tại Hoa Kỳ. Bộ 10 quyển Sáng Tạo và Đổi Mới của thầy Phan Dũng là một trong những bộ sách đầy đủ và hệ thống nhất về sáng tạo học trên thế giới tôi được biết. Những công trình thầy Phan Dũng đã xuất bản tổng hợp kiến thức của nhiều ngành, dựa trên nhiều tác giả, nhưng đã hình thành một hệ thống lý luận của riêng mình. Việc giảng dạy Phương Pháp Luận Sáng Tạo cho hơn 20.000 người ở Việt Nam cũng là một thành tựu đặc biệt tôi chưa từng thấy ở nơi nào khác. Tôi chưa phải là một nhà nghiên cứu đã thành danh, song đánh giá của tôi về đóng góp của thầy Phan Dũng với ngành sáng tạo học và giáo dục sáng tạo sẽ được công bố trong các hoạt động tiếp theo của tôi. Tôi viết thư này thông báo cho quý trường biết về hoạt động nghiên cứu của tôi với thầy Phan Dũng và trung tâm TSK trực thuộc quý trường. Nếu nhà trường có nhu cầu tìm hiểu về lĩnh vực Phương Pháp Luận Sáng Tạo và những cống hiến về mặt lý luận cũng như thực tiễn của thầy Phan Dũng, tôi sẵn sàng chia sẻ.

Tôi cho rằng việc đánh giá một nhân vật trí thức đặc biệt trong những bối cảnh lịch sử cụ thể không phải là dễ dàng, cần đầu tư nhiều công sức để gây dựng các tiêu chí đánh giá phù hợp hơn là dựa vào những tiêu chí chung chung hoặc các con số cụ thể nhưng không gắn liền với những tiêu chí đã xác định trước. Cách quý trường ứng xử với một nhân vật có tên tuổi và đóng góp được xã hội thừa nhận như thầy Phan Dũng ảnh hưởng đến không chỉ danh dự cá nhân của thầy mà còn là uy tín của nhà trường cũng như tâm tư của những thế hệ trí thức muốn cống hiến cho đất nước.

Mọi liên hệ với tôi xin gửi về địa chỉ tôi ghi ở đầu thư hoặc email phungtha@msu.edu.

Người viết thư ký tên

Phùng Hà Thanh

[1] Tên tiếng Anh là Curriculum, Instruction and Teacher Education.

[2] Tên tiếng Anh là Michigan State University.

[3] Quyển 1: Giới thiệu: Phương pháp luận sáng tạo và đổi mới; Quyển 2: Thế giới bên trong con người sáng tạo; Quyển 3: Tư duy lôgích, biện chứng và hệ thống; Quyển 4: Các thủ thuật (nguyên tắc) sáng tạo cơ bản: Phần 1; Quyển 5: Các thủ thuật (nguyên tắc) sáng tạo cơ bản: Phần 2; Quyển 6: Các phương pháp sáng tạo; Quyển 7: Các quy luật phát triển hệ thống (các quy luật sáng tạo và đổi mới); Quyển 8: Các hệ thống chuẩn dùng để giải các bài toán sáng chế; Quyển 9: Algôrít giải các bài toàn sáng chế (ARIZ); Quyển 10: Phương pháp luận sáng tạo và đổi mới: Những điều muốn nói thêm.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s